1. Öncelikle sanat anlayışınızdan bahseder misiniz?
Sanatçı Cevabı: Sanatımı doğada var olan canlı ya da cansız nesneleri bende uyandırdığı renklerle tuvale yansıtıyorum

2. Sanatsal yaratım sürecinde sizi etkileyen faktörler nelerdir?
Işığın nesnelerin üzerinde meydana getirdiği farklı renk tonları beni her zaman etkilemiştir.

3. Hangi sanatçı ya da akımdan beslendiğinizi düşünüyorsunuz.
Monet’nin ışığı kusursuz kullanmasından, kullandığı renklerden oldukça etkileniyorum ve ondan besleniyorum. Genel olarak Empresyonizm sanat akımının öncülerinden etkilendiğim söylenebilir.

4. Sanatın gerekliliği kavramı hakkındaki fikirlerini nelerdir?
Her sorun dile getirilerek anlatılmaz. Sanatın yarar amacı olmadığı gibi yaşamda bulunan sorunları özgürce ifade edebilmeyi sağlar. Var olan sorunları güzel bir üslup ile dile getirebilmek için gereklidir sanat.

5. Sanat tarihine baktığımızda sizin açınızdan dönüm noktası denilebilecek olay hangisidir?
Yine Monet diyeceğim. Monet’nin geleneksel sanat anlayışını reddedip kendine özgü duruşuyla İzlenimcilik akımının meydana gelmesine sebep olmasıdır. Sanat tarihinde bunun gibi birçok dönüm noktası vardır.

6. Sanatın diğer disiplinler ile arasında bir bağ kuruyor musunuz? Ne gibi bağlar kuruyorsunuz?
Kesinlikle sanat disiplinleri arasında güçlü bir bağın olduğuna inanıyorum. Resim yaparken müzik dinlemenin beni rahatlattığını hatta kullandığım renkleri bile etkilediğini hissediyorum. Kimi sanatçı okuduğu bir kitaptan, okuduğu bir şiir dizelerinden etkilenerek resim yaparlar.

7. Sanatsal üretimler son zamanlarda dijitalleşen dünyaya uyum sağlamakta gibi görünüyor. Bu konu hakkında düşünceleriniz nelerdir?
Çağa ayak uydurmak gerekiyor tabi ki fakat çağa ayak uydurmak zorunda hissedip zoraki yapılan işler kendini belli eder diye düşünüyorum. Buradaki sanat(!) tartışılmaya açık hale gelir.

8. Günümüz Türkiye’sinde sanatçı olmak konusunda düşünceleriniz nelerdir?
Sanatçı Cevabı: Yaklaşık 10 yıldır resim sanatıyla uğraşıyorum bu sürede belli bir kesimin sanata değer verildiğini gördüm. Çoğu kişi buna hobi demekle yetinir. O yüzden Türkiye’de sanatçı olmak zor.

9. Türkiye’de yer alan sanatsal faaliyetleri nasıl değerlendiriyorsunuz?
Dijitalleşen sanatsal faaliyetlerin arttığını görüyoruz. Kişiler yaptıkları çalışmaları bu dijital ortamlarda sunarak belli bir kitleye ulaşmaya çalışıyor. Bu da onların amacına ulaşmasında yarar sağlıyor.

10. Sanat piyasasına baktığımızda kendinizi nasıl konumlandırıyorsunuz?
Sanat piyasasında yer alabilmek için daha fazla çalışmam gerektiğini düşünüyorum.

Seda Turgul Röportaj yazısı ilk önce Portfolyou.com üzerinde ortaya çıktı.

Sanatçının çalıştığı konular arasında oto portreler önemli yer tutar. Bu çalışmalarda iç dünyasıyla yüzleştiği görülmektedir. Ancak oto portreleri kimi zaman sanatçının tepki ile karşılaşmasına sebep olmuştur. Sanatçının seçtiği konular genellikle toplum ve otoriteler tarafından yıkıcı bulunmuştur. (Fırıncı: 2006)

Sanatçı oğullarından biri olan Peter 1. Dünya Savaşı sırasında ölmüştür. Bu baskı çalışması onun konu ve anlatma biçimini tam olarak gözler önüne serer. Gerçekçi geleneği dışavurucu bir yansıtma üslubu ile harmanlayarak yeni bir tarz olarak bizlere sunmuştur. (Yılmaz, 2013)

Ölen çocuğuna sarılmış bir anne olarak görülen bu çalışmada sanatçının acısını dışavuran izler görülebilir. Monokrom renk kullanımı ve ton dağılımı kompozisyonu destekleyerek anlatılmak istenen acı duygusunu hissetmemize yardımcı olur.

Eserde inanların tutuklu olduğu bir ortam görülmektedir. Insanların giyim tarzı ve vaziyetlerinden görüldüğü üzere üst tabakadan kişiler olmadığı belirgindir. Figürlerin yüz ifadelerinden acı çektikleri görülür.

Sanatçı bu eseri gravür tekniğini kullanarak gerçekleştirmiştir. Teknik açıdan da oldukça iyi şekilde tasarlanmıştır. Hiç bir figür yuksek ışık değeri almamış bütünü bozacak çıkıntılar oluşturmamıştır. Açık-koyu ton dengesi görülmektedir. Çalışma zemin, figürler, gökyüzü olmak üzere üç bölüme ayrılabilir. Figürler resmin yoğunlaştığı bölgeyi oluştururken onları çevreleyen ip bu etkiyi arttırır.

Kollwitz 1919 yılında ağaç baskı tekniğini ile çalışmaya başlamıştır. 1923 yılında bu teknikle ürettiği annelerin savaşa tepkisini betimleyen yedi çalışmadan oluşan ‘savaş’ serisini üretmiştir.

Ağaç baskı tekniğini monokrom şekilde kullanarak anlatmak istediği konu ve duygu yoğunluğunu vurgulamak istemiştir. Kompozisyonda da görüldüğü üzere siyah etüdün geneline hakimdir. Ağaç baskı tekniğinin getirisi olarak keskin çizgi ve onlara  eşlik eden beyaz lekeler dışavurumcu bir duygu durumu yaratmaktadır.

“Dul” ve “Ebeveyler” isimli baskılarda  “Anneler” isimli baskısındaki özellikleri göstermektedir. “Savaş” serisinin diğer baskıları olarak karşımıza çıkarlar. Serinin resimleri arasında gözle görülür biçimsel, teknik ve duygu durumu olarak uyum vardır.

Dönemin toplumsal grupları içerisinde yer alan işçi sınıfından figürlerin betimlendiği bu baskıda  ayaklanma sonrası dram sahnelenmiştir. Baskıda ölen işçi bedenlerinin çalışma atölyelerine taiınma sahnesi canlandırılmıştır. (Fırıncı: 2006)

Resmin biçimsel analizine baktığımızda iki ayrı grup halinde toplanan figürler karşımıza çıkar. Sağ arka plandaki kapı olayın dışarıda meydana geldiğini temsil edebilir. Kapıdaki yarım erkek figürü ve önünde bie arkası dönük olan  kambur şekilde duran erkek figürü ölüleri içeriye taşıyanlar olarak betimlenmiştir. Onların yanında ise bir kadın figürü dikkati çeker. Bu figür  ölen figürlerin içeri taşınmasına tanıklık etmektedir.

Ayrıca Bakınız: Kathe Kollwitz’ in Yaşamı

Kaynaklar:

• Mehmet Fırıncı, “Toplumsal Mücadelede Sanatçı Duruşuyla Kathe Kollwitz ve “The End” Son Adlı Eserinin Analizi” Dokuz Eylül Üniversitesi Busa Eğitim Fakültesi Dergisi, Sayı 20,  2006
• Mehmet, Yılmaz, Modernden Postmoderne Sanat, 2. basım, Ütopya Sanat Dizisi, Ankara, 2013

Kathe Kollwitz Baskıları yazısı ilk önce Portfolyou.com üzerinde ortaya çıktı.

“Sanat eğitimine 1884’te Berlin’de başlayarak, 1888-1889 yıllarında Münih’te sürdüren Käthe, 19. yüzyılın sonunda işçilerin ve halkın içinde bulunduğu olumsuz koşullardan, toplumsal adaletsizliklerden derinden etkileniyor, yapıtlarında gerçek yaşamda tanık olduğu insanlara ve olaylara yer veriyordu.”

Kathe Kollwitz’ in Hayatı

Kathe Kollwitz’in sanat alanında faal olduğu yıllarda Avrupa sanatı primitif eserlerin etkisi ile dışavurumcu, soyut bir eğilim göstermekteydi. Almanya’da Die Brucke, Der Blaue Reither gibi dışavurumcu gruplar etkinlik gösteriyordu. Bu sanatçı gruplarının dışında bireysel çalışmalar gösteren sanatçılar da mevcuttu. Kathe Kolwitz de bu sanatçılardan biri olarak karşımıza çıkar. Dönemin dışavurumcu eğilimine karşın gerçekçi bir sanat anlayışı ile sosyalist düşünceye bağlı çalışmalar gerçekleştirmiştir.(Yılmaz, 2013)

“Başlangıçta bir ressam olarak eğitilen Kollwitz , serbest resim biçimi üzerinde titiz resim sanatını savunan sanatçı Max Klinger’in çalışma ve yazılarıyla karşılaştıktan sonra grafik sanatlara odaklanmaya başladı . 1890’dan sonra, gravür ve heykel lehine resimden vazgeçti ve daha sonra litografi ve gravürlere döndü.”

(Luise Mahler, 2016)

Kathe 1891’de Karl Kollwitz adında bir doktor  ile evlenerek  Kollwitz soyadını almıştır. Kocası ile bir işçi mahallesinde yaşamlarını sürdürüyorlardı. Ayrıca hastaneye gelen insanlarla derleşiyor, modellerini onlar arasından seçiyordu. Evliliği böyle bir sosyal çevrede çalışmayı bir avantaj ortamına dönüştürdü(Yılmaz, 2013)

Kollwitz’in çevresine karşı gösterdiği şefkat onu çalışmalarına devam etmesine ve uluslararası bir üne sahip olmasını sağladı. Sanatı toplumsal bir görev bilinciyle üstlenip  çalışmalarında çoğunlukla yaslı annelerin, yetim çocukların, acı ve ölümün yansımalarını ele aldı Çalışmalarını gerçekleştirirken istediği tarzda görüntüler elde edebilmek için farklı baskı tekniklerini bir arada kullandı. Baskı resimlerinin çoğu siyah beyaz olmasına karşın  önemli bir kısmını resim çalışmlarında renk kullanımı görülmektedir. Kollwitz  taş baskı, gravür, ağaç baskı gibi çeşitli tekniklerde çalışmalar üretmiştir. Baskı resim tekniği onun yaşamı boyunca vazgeçilmez bir alan olmuştur. Baskı resim tekniğinin çoğaltılabilir olması, sanatının daha geniş kitlelere ulaşabileceği  fikri onu bu alana yönlendirmiş olabilir.

19. yüzyıl Avrupada gerçekleşen sanayileşme ve kentleşme  insanlık adına yeni bir dönem olduğu bilinir. Bu yeni durum bir çok olumlu yönü yanında toplumsal bir sorun olarak da karşımıza çıkar. Bunlardan biri de olumsuz koşullar altında çalışan işçi sınıfı örnek verilebilir. Toplumun her kesimini etkileyen bu durum doğal olarak sanatı da etkisi altına almıştır. Kollwitz bu dönemin izlerini taşıyan pek çok baskı çalışması gerçekleştirmiştir.  (Antmen, 2014;  Yılmaz, 2013)

Sanatçının Çalışmalarından örnekler için: Tıklayınız

Kaynaklar:

• “Kathe Kollwitz’in Hayatı”, http://yunus.hacettepe.edu.tr/~berngl09/kathe_kollwitz_hayati.htm , (09.04.2020)
• Mehmet, Yılmaz, Modernden Postmoderne Sanat, 2. basım, Ütopya Sanat Dizisi, Ankara, 2013
• Antmen A., 20. Yüzyıl Batı Sanatında Akımlar, (6. Baskı) Sel Yayınları, İstanbul: 2014
• Luise Mahler, “Käthe Kollwitz German, 1867–1945”, https://www.moma.org/artists/3201 , (09.04.2020)
• Özlem Tekdemir Dökeroğlu, “ACININ RESMİNİ YAPMAK, KÄTHE KOLLWİTZ RESİMLERİ ÜZERİNDEN BİR BAKIŞ “,  International Journal Of Interdisciplinary and Intercultural Art, Cild 4, Sayı 7, 2019

Kathe Kollwitz’ in Yaşamı yazısı ilk önce Portfolyou.com üzerinde ortaya çıktı.

Hasan Kıran Baskıları

Mavi düş baskısı dikey düzlemde bir kompozisyona sahiptir. Turuncu tonları renk kullanımı ile kompozisyonda denge sağlanmıştır. Resmin altındaki koyu leke ve  yukarı doğru kıvrılarak uzanan merdiven ile ve merdiveni kesen çit ile biçimsel denge de sağlanmıştır. Sol üst köşedeki güneş benzeri temsili dairesel açık tonda lekeye karşılık hemen sağ altında bulunan koyu leke kullanılmıştır. Yer yer kullanılan beyaz tonlar da resmin genel kompozisyonunda denge sağlanmasına yardımcıdır.

            Tüm bu veriler ele alındığında kurgunun hiyerarşik düzeninin açık-koyu, dikey-yatay ve soğuk-sıcak ilişkisi üzerine kurulduğu görülür.

Bu çalışmada siyah leke olarak gözümüze çarpan boğa başı simetrik olarak tasvir edilmiştir. Egemen siyah lekenin içerisinde Çatalhöyük duvar resimlerinde karşımıza çıkan av sahneleri kırmızı tonlar ile betimlenmiştir. Siyah lekenin etrafını çevreleyen gri tonlar resmin bir bütün olarak algılanmasına yardımcı olur. İki yan tarafta bulunan dikey şeritler kompozisyonda dengenin sağlanmasına yardımcı olmaktadır.

“Bereketi simgeleyen Ana Tanrıça Kültü’nde erkek ögeyi boynuzlu boğa başlarının temsil ettiği düşünülmekte ve boğa kutsal sayılmaktadır. Bu düşünceye hizmet eder şekilde resimde hakimiyet kuran büyük siyah lekeye karşılık zaman zaman sadeleştirilerek kullanılan küçük motifler birer yardımcı öge olarak kompozisyonda bütünlüğü sağlamaktadır. Üst kısımda duran küçük dikdörtgen yapı ortadan ikiye ayrıldığında çadır görüntüsü solda yoğunlaşan küçük motiflere karşı sağ tarafa bilinçli bir şekilde konumlandırılmış böylelikle kompozisyonun dengesi sağlanmıştır. “

(Yiğit, 2016)

Fon figür ilişkisi yatay düzlem üzerine  dikey figürler olarak zıtlık oluşturacak şekilde kullanılmıştır. Ayrıca yine zıt renklerle kompozisyon dengelenmiştir. Kütlesel yapıların sınırlarını belirleyen kahve rengi tonlarında çizgiler konturları oluşturmaktadır. Ayrıca insan figülerinde de kahve rengi tonları kullanılmıştır. Kütlesel yapıların içinde dolanan dokular resimde yatayda oluşan ritim etkisi yaratmıştır. Fondaki dokular ile bu durum da dengelenmektedir.

İstanbul Grafik Sanatlar Müzesi (IMOGA)’inde bir çok ülkeden sanatçıların ürettiği  bini aşkın eser bulunmaktadır. Bağışlanan ve satın alma yoluyla koleksiyona eklenen çalışlarala dünyanın sayılı müzelerinden biri olmayı başarmıştır. Sonraki yıllarda ise farklı baskı teknikleri uygulayan pek çok yerli sanatçının katılımıyla baskı sergilerinin düzenlendiği görülür. Bu katılımcılardan biri olarak Hasan Kıran karşımıza çıkar. ( Aslıer, 1985)

            Genel olarak ağaç baskı ile çalışan sanatçı eserlerinde şamanizmin imgelerinden faydalanmıştır.

DÖNGÜ SERGİSİ

Döngü isimli sergisinde şaman inancını konu alan ağaç baskı çalışmaları ile bir rituel afmosferinde yerleştirme ile desteklenmiştir. Zeminin tamamını kaplayan talaş spiraller ile kambur figürlerin performansına izleyici eşlik eder. Tüm bu bütünlük ortamı bulundukları mekanla ilişki içindedir. Spiral biçimlerin oluşturduğu sonsuzluk hissi ve buna eşlik eden yrüyüş halindeki kambur insanların hareketleri günümüzün döngüsel olaylarına gönderme niteliğindedir. (Kıran, 2016)

İzleyici mekana girdiğinde talaşların meydana getirdiği spiraller ile karşılaşır. Bu talaşlar sanatçının baskı kalıplarını oluştururken ortaya çıkan talaşlardır. Spiraller birbirinin devamı şeklinde  bir ilişki halinde mekana yerleştirilmiştir. Varoluşun ve sonsuzluğun temsilidir.

Duvarda basılı olanlar ise beş metreyi geçen baskı çalışmaları siyah beyaz kalıplar ile birlikte sergilenmiştir. Izleyici burada hem gerçekleştirilmiş ağaç baskı çalışmasını hem de onu meydana getiren kalıbı bir arada görmektedir. Başlangıç ve sonuç ilişkisi içindeki bu sunum izleyicide sonsuzluğu hissettirir.

“Spiral talaşlar arasında dolaşan izleyici, uzun ve köklü geçmişe sahip baskı resim üretimini ve hayatı var eden tekrarları hatırlatan Kıran’ın figürleriyle kendi dünyası arasında bağ kurmaya itilmiştir. Sanatçı, eseri mekana göre kurgulayarak şamanlık geleneğine de gönderme yapmıştır. Kendi kavramsal altyapısı ile farklı mekanlarda izleyici ile buluşan eserler, hem içerik hem de üretim yöntemi açısından gelenek ve günceli bir arada sunmuştur.

(Ateş, 2009)

Kaynaklar:

• Selvihan Kılıç Ateş, “Dönğü, Hasan Kıran Baskı Resimleri İle Geleneğin Dönüşümü”  İdil Dergisi, Cild 6, Sayı 33, 2009
• Hasan Kıran. “Çağdaş Baskıresim Sanatına Genel Bir Bakış.“Anadolu Üniversitesi Sanat & Tasarım Dergisi, Eskişehir: Anadolu Üniversitesi Basımevi, 2016
• Mustafa Aslıer, “Son Yüzyılda Türkiye’de Özgün Baskı Resim Sanatı” Hacettepe Üniversitesi, GSF Yayınları, 1985. Ankara

Hasan Kıran Baskıları yazısı ilk önce Portfolyou.com üzerinde ortaya çıktı.

Hasan Kıran 1966 yılında Malatya Doğanşehirde doğdu. 1993 yılında İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Resim-İs Bölümününden mezun oldu. Ardından 1995 yılında Uluslararası Salzburg (Avusturya) Yaz Akademisi’ne (Jim Dine Atölyesi) katıldı. 1998 yılında  Hacettepe Üniversitesi’nde “Sanatta Nedensellik Üzerine” konulu tez çalışmasıyla Yüksek Lisansını bitirdi. 2003 yılında Tokyo Devlet Sanat Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi Baskı Bölümü’nde “research assistant”olarak görev aldı. Japon Baskı Sanatı üzerine çalışmalar gerçekleştirdi. 2005 yılında Tokyo Devlet Sanat Üniversitesi’nde “Şamanistik İmgeler Üzerine Görsel Önermeler” konulu tez çalışmasıyla Doktora Programı’ndan mezun oldu. (Ph.D.) derecesi aldı. Sonrasında Yüzüncü Yıl Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi’nde Yardımcı Doçent ardından ve ardından 2010’da doçent oldu. 2013 Yılında  Hacettepe Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi’nde Doçent olarak göreve başladı. 

“Hasan Kıran, kendine amaç edindiği Ağaç Baskı konusunda, aylarca sabahlara kadar çalışan, yeni ve atak araştırmalarla katıldığı yurt içi ve yurt dışı sergi ve yarışmalarda adını ve ülkemizin adını duyuran sanat savaşçılarımızdan biri. Anadolu’da mahrumiyet nedeniyle sanat yapmak zordur inancına inat, Van’da yaptığı çalışmaları ile uluslar arası jürili sergilerde adını duyurmasını bildi. Aşağıdaki sanatsal etkinlikleri incelendiğinde onun başarıların boyutu meydana çıkar.

Hasan Pekmezci, “Hasan Kıran Tutku, Mücadele ve Sanat”, Etkin Sanat Dergisi, Sayı6, 2005

Hasan Kıran’ın Manifestosu

Ağaç baskı alanında ülkemizi dünya çapında tanıtan sanatçılarımızdan biridir. Ülkemizin konularını ağaç baskı alanı ile uluslar arası ortama taşıma başarısı göstermiştir. Anadolu’nun kırsal yaşam biçimini, Anadolu şamanizminin doğa ve insanı ele alma biçimini baskı çalışmalarında konu edinmiştir.

“Çalışmaların ana konusu mitsel düşüncelerin, mistik ve primif yanlarının imgeler aracılığıyla, yeni ifade biçimlerine dönüşmesi olayıdır. Başka bir deyişle, mitsel söylencelerin ekspresif bir anlayışla görsel önermelere dönüşmesi durumudur. Örneğin; “Şaman’ın Dansı” ve “Şaman’ın Transı”, “Ayin Töreni”, “Gösteri”, “Şamanların Yüzleşmesi” isimli seriler, şamanist inancın içinde var olan “Şaman Söylenceleri” özgün dans ritüelleri, doğa inancı gibi konuları işlemektedir.”

Şaman Söylenceleri, Manifesto

Sanatçı şamanist mitlerin imge aracılığı ile baskı çalışmalarını gerçekleştirir. Büyük çalışmalar için uzun bir araştırma süreci gerçekleştirilir. Konu ile ilgili belgeler söylenceler vs. kaynaklar incelenir. Bu araştırmaların sonucu eskiz çalışmaları ve ardından baskı aşamasına geçer.

Bu aşamalar gerçekleşirken geçmişi ile bağ kurulan olayların bıraktığı etki sanatçı için önemli bir olgudur. Teknik olarak ele aldığımızda ise uzakdoğu, batı tarzda ağaç baskı tekniğinin çok renkli örneklerini vermektedir. Çalışmalarını su bazlı ve yağ bazlı pigment boyalar kullanarak el yapımı kağıtlar üzerine tahta kaşık kullanarak gerçekleştirir.

Öğrencilik yıllarından beri onu taıyan ve arkadaşı olan Hayri Esmer Hasan Kıran’ın baskı çalışmaları hakkında şunları söylemektedir.

“Hasan Kıran’ın ağaç baskıları, tarihsel göndermelerle beslenen, düş ve bilinçaltının buluştuğu bir mecrada hayat buluyor. Mistik bir dünyanın bitimsiz genişliği içinde gezinen, kendisini ve yaşamı yeniden düşündüren bir resim… Bilinçaltının, düşün ve mitlerin dünyası… Durmaksızın devinen, yeniden ve yeniden biçimlenen öykülerin, hikayelerin dünyası… Korkulu düşlerin, fantazyanın ve derin bir renkliliğin coşkulu dünyası…”

Hayri Esmer, “Hasan Kıran Döngü- Çatalhoyük Kataloğu”, Galeri Soyut, Ankara, 2021

Hacettepe Üniversitesi’ndeki görevine ve sanatsal faaliyetlerine  devam etmektedir.

Sanatçının Baskı Çalışmalarından örnekler için: Tıklayınız

Kaynaklar:

• Hasan Pekmezci, “Hasan Kıran – Tutku, Mücadale ve Sanat“,  Etkin Sanat Dergisi,  Sayı 6, 2005
• Hakan Kıran, “Şaman Söylenceleri”, Galeri Soyut Sanatçı Sayfası , (10,04,2020)
• Hayri Esmer,   “Hasan Kıran Döngü-Çatalhöyük Kataloğu“, Galeri Soyut, 2012,  Ankara

Hasan Kıran’ ı Tanıyalım yazısı ilk önce Portfolyou.com üzerinde ortaya çıktı.

“Dekoratif bir sanat ve tasarım stili olan Art Nouveau, 1890-1910 yılları arasında bütün dünyayı etkiledi. Özellikle illüstrasyon, kitap ve afiş alanlarında oldukça başarılı örnekler verildi.” (Becer, 2015: 100)

Akımın afiş sanatına olan eğilimi Jules Cheret ile başlar. Kendinden sonra gelen diğer tasarımcılara öncü olmuştur. En tanınmış afiş tasarımcılarından biri ise Henri de Loulouse-Lautrec’tir. Çalışmalarıyla afiş tasarımının bir sanat eseri olarak kabul görmesini sağlamıştır.

Akım bunun yanında resim, mimarlık, cam, seramik, mobilya tasarımları, mücevher tasarımaları gibi neredeyse sanatın her alanında etkisini göstermiştir. Bu çalışmalarda ortak bir dilden söz etmek mümkündür. Ayrıca Art Nouveau’nun oluşmasında bir çok farklı kaynakların eklektik bir içerik oluşturması görülür.

“Akımın ismi 1895 alman tüccrar Siegfried Bing in (18338-1905) Pariste açtığı La Maison de |’ Art Nouveau’dan (yeni sanat evi) gelir.”

Sanat tüccari olarak karşımıza çıkan Bing akımın sanatçılarına da ilgi göstermiş, özellikle cam işler üreten sanatçılara destek olmuştur.

ART NOUVEAU’NIN GÖRÜNÜŞÜ

Üslubun temel biçimsel özelliği olarak karşımıza kavisli ve çizgisel desenler çıkmaktadır. Yapraklar, dallar, filizler, çiçekler gibi doğal formlara stilize insan figürleri de bolca eşlik eder. Tasarımcılar sembolik yahut dışavurumcu bir üslup benimsemek yerine çalışmanın dekoratif görüntüsüne önem vermişlerdir.

“Art Nouveau elişlerinde, heykellerde, resimlerde her yerde doğa görülür… Doğal çevreye odaklanmak sanatçıları ender bulunan ahşap, parlak panzehir taşı, ve hatta hayvan boynuzu gibi yeni malzemelerle tasarım, heykel ve benzeri eserler yapıp sanatsal malzemenin
çeşitliliğini aktarmaya teşvik etmiştir.” (Grzymkowski, 2017: 26)

19. yüzyılın sonlarında Art Nouveau akımının çeşitli malzeme kulanımı sanat karvramının genişlemesine yardımcı olmuştur. Bu özelliği kendinden sonraki bir çok akımda da etkili olacaktır. Bu etki günümüze dek gelmiştir.

SEZESYONİZM

“Art Nouveau Almaya’da ‘jugenstil’, Viyana’da ‘sezessionstil’, İtalya’da stile liberty’ ve İspanya’da ‘modernismo’ olarak adlandırılmıştır.” (Keser, 2009: 50)

Avusturalya’da Viyana Sezesyonu Sanatçıları olarak anılan bir grup sanatçı Art Nauveau’nın local bir biçimini çalışmalarında uyguluyorlardı. Akımın temsilcileri arasında ressam, herkeltraş ve mimarlardan olusan isimler yer alıyordu. Sezesyon teriminin türkçe karşılığına bakacak olursak ‘ayrılma, kopma’ anlamları ile karşılaşıyoruz. Bu kopuş muhafazakar olarak gördükleri akademi’den ayrılma ile bağdaşıyordu.

Gustav Klimt Avusturaya’daki bu grubun lideri ve en çok tanınan sanatçılarından biridir. Altın sarısı renk kullanımı, stilize edilmiş ve uzatılmış figürleri ve organik biçimler ile harmanlanmış eserleri Klimt’in tarzını fark edilebilir boyuta taşır.

JUGENDSTİL

“Art Nouveau akımı Almanya’da 1896dan 1914’e kadar Münih’te yayımlanan Die Jugend (Gençlik) adlı etkili bir dergi sayesinde ‘Jugendstil’ olarak tanınmıştı.”

Bu dergi aynı zamanda akımın Almanya’da yaygınlı kazanmasında rol oynamıştır. Otto Eckmann derginin editörlüğünü üstlenen baş çizer olarak karşımıza çıkar.

Art Nouveau yazısı ilk önce Portfolyou.com üzerinde ortaya çıktı.

ESTETİZM (1828- 1882)

Estetizm akımı Ön Raffaellocu sanatçıların etkisiyle ortaya çıkmıştır. Akım ingiliz fransız merkezlidir. Bu akımı benimseyen bireyler çalışmalaarında öyküsellik, anlam ve amaç gibi konular yerine görüntü hazzını üstün görüyorlardı. Sanatı politika, dini konular, sosyallik gibi konulardan ayıklıyorlardı. Bunun yerine ise sanatsal nesnenin kendisine odaklanmışlardır.

“Bu akımın sanatçıları izleyicinin resmi dekoratif bir sanat nesnesi olarak saf bir şekilde algılanmasını sağlamaya yönelik zarif ancak karmaşık renkler kulanırlar.” (Farthing, 2017:310)

Akımın bu görüsleri de modernizm’in ortaya çıkmasına da yardımcı oldu.
Ayrıca ‘sanat için sanat’ tabiri zanaatkarlığın değerini vurgulamak amacıyla ilk olarak bu akım için kullanılmıştır.

Resimde de görüldüğü üzere estetizm akımı resimlerinde Japon baskı
sanatının dekoratif özelliği görülmektedir. Yine aynı resine bakarak anlayabiliriz ki Estetizm akımının ilkeleri ileri tarihlerde karşımıza çıkacak olan William Morris ve Arts and Crafts akımını etkilemiştir. William Morris akımdan etkilenerek kendine akıcı ve asimetrik şekillerden olusan bitkisel formlar geliştirmiş ve çalışmalarında yer vermiştir.
Yüzyılın sonlarında akımın etkileri azalmasına karşın William Morris’in
akımdan etkilenerek geliştirdiği üslubu ‘Arts and Crafts’ akımını oğmasında etkili olmuştur. Estetzm ilkeleri bu yolla Avrupa ve Akerika’da yayılacaktır.

ARTS AND CRAFTS AKIMI

Akmın isminin Türkçe karşılığı sanat ve zanaat anlamına gelir. İngilterede meydana gelen endüstri devrimi sanat üzerinde belirli etkilere sebep olmuştur. Bu gelişmelerden özellikle sanat üzerindeki ticari belirleyiciliği sanatçılar tarafından tepki ile karşılanmasına neden olmuştur. Estetizm akımından etkilenerek nevi şahsına münhasır çiçek motifleri
geliştiren William Morris bu akımın öncüsü olarak karşımıza çıkar.

“William Morris ucuz ve kalitesiz kitlesel üretime karşı çıkıyor, daha kişisel ve elle üretilen bir tasarım anlayışını savunuyordu.” (Becer, 2015: 99)

William Morris Makineleşme ile yaygınlaşan seri üretim nesnelerini niteliksiz
olarak görüyor ve onları geri planda bırakacak güzel nesneler yaratma
düşüncesindedir. Akımın yaygınlaşmasında öncülük eden bir diğer isim olarak Arthur Mackmurdo’dan bahsedebiliriz. 1880’li yılarda yayınlanan bir dergide yer alan Arthur Mackmurdo tasarımları karşımıza çıkar. Biçimsel olarak ele aldığımızda organik biçimleri içerdiğini görüyoruz. Ayrıca çalımaları William Morris ile benzerlik göstermektedir. Estetizm akımından başlayarak William Morris’in geliştirip kişiselleştirdiği organik motifler ve buna paralel olarak Arthur Mackmurdo’nun onu destekleyen organik biçimli tasarım çalışmaları Art Nouveau akımının ortaya çıkmasında gözle görülür şekilde etkili olmuştur.

JAPON BASKI SANATI – UKİYO-E

Japonya’da askı sanatları oldukça eski tarihlere kadar dayanır. Bunun nedeni ise iletişim araçlarının ve dini öğretilerin yaygınlık kazanmasında kullanışmış bir teknik olmasıdır.
Örnek olarak gösterebileceğimiz bir çalışma olarak: Japonya’da ilk basılı
kitap olarak bahsedilen “Diamond Sutra Öğretisi”i 868 yılında ahşap baskı tekniği kullanılarak üretilmiştir. (Kılıç 2008).
Ukiyo-e 17. yüzyılda popiler bir halk sanatı olarak karşımıza çıkar. ‘Yüzen
dünyanın sanatı’ anlamına geldiği söylenmektedir. Ukiyo-e’nin başlıca konuları: Güzel kadınlar, kabuki tiyatrosu, sumo güreşleri, erotik resimler, doğa manzaraları, kuş ve çiçek motifleri içerir. 19. yüzyılın sonlarında Japonya Feodal yönetim şekli dış dünyaya kapılarını açması Japon baskılarının Avrupa’da yaygınlaşmasını sağlamıştır.

“Ukiyo-e dalgası 20.yüzyılın başına kadar devam etti. Adeta bir sanat akımı haline gelen Ukiyo-e’yi;Avrupa sanatseverleri bir tür “Japonizm” olarak görüyorlardı.” (Kıran 2009)

Sanayi devriminin gerçekleşmesi ticaretin dünya alanında bir sektör olması
haline gelmesine yardımcı olmuştur. Japon baskı sanatları, seramikler, tekstil ürünleri, yelpazeler vb. ürünler ticaret gemileri avrupaya yayılmıştır. Bu süreç sonucunda Avrupa’daki bir çok sanat akımı japon baskılarından etkilenmiştir. Özellikle izlenimcilik akımında bu etki fazlasıyla görülür. Sanatçılar Japon baskılarından reprödüksiyon çalışmaları gerçekleştirmiş ve benimsenmiştir. Japon baskılarında yer alan kuş, çiçek gibi motifleri Art Nouveau’nun biçimsel etki alanı içinde yer alır. Dekoratif özellik taşıması da bir diğer etkilendiği konudur.

Art Nouveau Akımının Ortaya Çıkmasındaki Etmenler yazısı ilk önce Portfolyou.com üzerinde ortaya çıktı.